„Róża” - podcast na żywo w Kinie Muza

00:00:00: Nikt nas

00:00:04: nie pytał, ale i tak się wypowiemy.

00:00:06: Feministyczny podcast o kulturze społeczeństwie i wszystkim co nas zainteresuje.

00:00:11: Zapraszają Kasia Chrobak

00:00:13: i Agnieszka Szczepanek!

00:00:26: Dobry wieczór.

00:00:26: to jeszcze raz parę słów o tym co się tutaj dzieje.

00:00:30: Ja się nazywam Kasia Chrobak.

00:00:32: tu siedzi Agnioszko Szczeptanek.

00:00:34: razem od sześciu lat robimy podkaz nikt nas Nie pytała ale i jak się wypowiemy którego producentem jest Stradę poznańska.

00:00:42: Obok nas siedzi babka odchisty znany również pod swoim prawdziwym imieniem i nazwiskiem, a nawet dwoma jako Agnieszkę Jankowiak-Majk.

00:00:52: Znane również jako współzałożycielka Fundacji Muzeum Historii Kowiec, która to organizacja obiała patronatem do dzisiejsze wydarzenie.

00:01:02: ten seans, rozmowę z publicznością i odcinek który w formie audio wyłącznie będzie później dostępny w internetach.

00:01:12: I jesteśmy w kinie Muza w Poznaniu i rozmawiamy z państwem na zaproszenie dystrybutora tego wspaniałego filmu, który obejrzeliśmy czyli na zapraszenie Butek Film a obejrzyliśmy film Róża z Sandron Heller Wspaniałą w roli głównej.

00:01:28: I nasze spotkania drodzy państwo przebiegnie w taki sposób że mamy około godziny.

00:01:32: najpierw my trochę coś pogadamy na rozgrzewkę ale z przyjemnością też porozmawiamym z państwa

00:01:38: Słuchać, słuchać.

00:01:39: Myślę że nie tylko w nas ale i też w was ten film wyboru dużo emocji.

00:01:46: jest dużo wątków, które chciałybyśmy poruszyć ale myślę że zanim przyjdziemy do tak zwanego mięsa.

00:01:53: Do tych trzewi to chciałabym chyba żebyś jak Nieszko wprowadziła nas może bo może nie dla wszystkich to było gdzieś tam jasne jako historyczka możesz nas trochę umiejscowić w momencie którym reżyser zabiera nas w tę opowieść o ruży.

00:02:08: Z takim też może twoim komentarzem bo jesteście historyczką, herstoryczką dbasz o to żeby w końcu Powstało tak wspaniałe miejsce jak Muzeum Historii Kowiet i wiemy, jaka to jest aktywistyczna na połym praca trudna żeby jednak tę pamięć budować.

00:02:26: Chciałabym, że być może w spoi mi jakiś taki refleksji.

00:02:30: opowiedziałam nam trochę o tym dlaczego opowiadamy o tych współczesnych problemach sięgając do tych historycznych czasów?

00:02:37: I czy to jest może tak zadając trochę pytanie z tezą bo nie byłobyśmy sobą?

00:02:42: To chyba jeszcze bardziej uzmysławiam że może trochę niewiele się zmieniło, może trochę jest.

00:02:48: te problemy są wciąż aktualne mimo zmieniających się czasów pewnego postępu.

00:02:53: Nie zachaczając już o konkretne tematy bo o nich pewnie za chwilę.

00:02:56: tak faktycznie akcja tego filmu się rozgrywa dosyć dawno temu.

00:02:59: to bardzo widać i myślę ,że ten kontrast był też taki istotny.

00:03:03: tak sobie oczywiście gdybą bo nie wiem ale z perspektywy reżysera.

00:03:08: Myślę, że to jest kuszące żeby osadzić fabuły takiego filmów tak odległych czasach bo to jest połowa XVII wieku koniec wojny, trzydziestoletnie jednego z najpotężniejszych i takich też najbardziej krwawych konfliktów, które targały Europom.

00:03:24: Konfliktu, który na pewno dla takich zwykłych ludzi jak każda wojna, jak każdy konflik ma olbrzymie konsekwencje a ten jest o tyle trudny że trwa bardzo długo bo naprawdę trwa trzydzieści lat niemalże bezustannie.

00:03:37: to rozgryba się też na bardzo szerokim terenie.

00:03:39: więc ta ludność nazwijmy to cywilne naprawdę żyje w warunkach które mogą uzasadnić.

00:03:47: To jak bardzo oni są nieufli na początku, kiedy pojawia się ktoś obcy w ich społeczności i to ich na pewno jeszcze bardziej też konsoliduje, bo trudne czasy zawsze sprawiają że my jednak lgniemy do drugiego człowieka i szukamy tego bezpieczeństwa.

00:04:01: a jeszcze z trzeciej strony myślę sobie, że konflikty zbrojne i wojny w kontekście historii kobiet są takimi momentami, w których kobiety sięgają pod... te wolność, bo trochę mogą się zgubić.

00:04:16: w tym biegło historii wielkiej.

00:04:18: To znaczy, że dzieje się tak dużo złego, że w trakcie nikt aż tak się nie przygląda temu czy ktoś tam się troszeczkę nie wyłamał.

00:04:25: i tych opowieści o kobietach męskim przebraniu przy okazji różnych konfliktu znajdziemy sporo.

00:04:29: więc myślę sobie, że to mogą być takie względy.

00:04:31: czytałam... Nie ma za dużo informacji jeszcze o tym filmie w Polsce więc z tych szczątkowych powiedzmy informacji które gdzieś tam mi się udało znaleźć ustaliłam, że takim pierwowzorem mogła być.

00:04:41: nie wiem czy to prawda ale taka postać Margarity Katarzyny Lundz, która została stracona w podobnej historii.

00:04:50: To znaczy faktycznie była kobietą, która zaciągnęła się do wojska, przebrała się w męski strój, żyła z kobietom i została stracona w tysiąc sieddwudziestym pierwszym roku czyli prawie sto lat później.

00:05:00: tak niż się rozgrywa ta historia.

00:05:01: ale reżyser tam trafił na kilka takich najpierw jedną taką właśnie historię związanym z czytaniem akt a propos takich kobiet a potem trzysta chyba takich historii odkopał czy przeanalizował.

00:05:15: róża jest, jak to powiedzieć taką reprezentantką tych historii.

00:05:19: Więc myślę sobie że to kuszące osadzić historię czy fabuły takiego filmu właśnie w tak odległych czasach jak XVII wieku.

00:05:26: Tak ale tu jest tak.

00:05:28: jak powiedziała Agnieszka to są czasy bardzo odlegle.

00:05:30: one pozwalają moim zdaniem zobaczyć w bardzo jaskrawym świetle co wciąż jest nie tak.

00:05:37: W sensie oczywiście wiele rzeczy się zmieniło jeśli chodzi o sytuację kobiet.

00:05:43: mamy dziś prawo do decydowania.

00:05:45: Pytanie o bieżąckich części świata, nie?

00:05:47: No przykład.

00:05:48: Tak,

00:05:48: ale

00:05:49: zostając w Europie mamy, mamy prawo do decydowania za kogo wychodzimy z amorszba.

00:05:56: nawet możemy zdecydować nie wyjść z amorz

00:05:59: bo zgrozale wtedy trzeba się mieć na wszystkich świętach rodzinnych.

00:06:04: Mamy prawo to własności.

00:06:06: Mami prawo wyborcze.

00:06:08: no do decyduwania o własnym ciele.

00:06:10: wciąż nie ale jakby oczywiście I dziś żyjemy w skrajnie innych czasach.

00:06:17: A mimo to ten film wciąż jakby pokazuje nam tą współczesność, nie?

00:06:22: Jakby ściąga zasłony i myślę że mogłobyśmy tutaj mynożyć przykłady o tym ale mnie też czesa ciekawiło.

00:06:29: chciałabym jak byś mogła rozwinąć.

00:06:31: jak mówiłaś o tym Wojna to jest taki moment, gdzie kobiety sięgają powolność i mogła trochę rozwinąć.

00:06:36: Jak tu się dzieje?

00:06:38: Bo nie tylko pewnie próbując właśnie wojaczki jak tutaj.

00:06:43: Myślę te historie tych kobiet, które zdecydowały się jednak przyjąć męską tężsamość po to żeby pójść na tą wojnę i przeżyć coś innego niż role, które były im pisane.

00:06:57: ciekawe

00:06:57: ale...

00:06:58: W jakich innych aspektach ta wolność też się dla kobiet otwiera w czasach wojen?

00:07:03: Najlepszym przykładem jest oczywiście pierwsza wojna światowa, więc dużo później niż ten okres, którego dotyczył film i moment, w sytuacji, w której mężczyźni tak masowo zostali zmuszeni do tego żeby na tę wojnę pójść i też tak masową umierali.

00:07:18: Nie wracali do domu albo wracalili straszliwie pokieryszowani no to kobiety siłą rzeczy musiały zacząć pracować co wcześniej nie było takie oczywiste.

00:07:28: W związku z tym faktycznie mamy w zakładach pracy w jakichś fabrykach itd.

00:07:32: coraz więcej tych kobiet.

00:07:35: I kiedy na chwilę się człowiek tak zachłyśnie tym że coś może Bardzo trudno jest potem wrócić do takiego stanu, że chcielibyśmy wszystkie prawa cofnąć i zupełnie z innej beczki.

00:07:49: takim przykładem dla mnie bardzo inspirującym ale też trudnym jest Maria Czaplicka akurat z polskiej historii.

00:07:54: W ogóle nie przebierała się nigdy za mężczyznę, nie o to chodzi, ale właśnie w czasie wojny udało jej się zatrudnić na Oxfordzie I robiła tam zawrotną karierę jako naukowczynią, tropolożka przeprowadziła niesamowitą wyprawę na Syberię.

00:08:06: Ale kiedy mężczyźni wracają z wojny to ona zostaje po prostu zwolniona, bo nie ma dla niej miejsca i nie może się z tym pogodzić.

00:08:12: Więc to są takie momenty.

00:08:14: no oczywiście kwestia prawa wyborczego i siłek i wojenny też to że kobiety jednak np.

00:08:21: będę wracać do tej pierwszej wojny ja się bardziej kompetentna czuję jednak w XX wieku czyli to ,że kobiety z jednej strony pracują trzymają ten ciężar utrzymania rodzin miast, społeczności itd.

00:08:31: na swoich barkach z drugiej strony też angażują się oczywiście wojny.

00:08:35: brałem udział jakiś czas temu w konferencji w Senacie i jeden z prelegentów, jednym z panów profesorów ale nie powiem nazwiska bo jestem bardzo miłą osobą powiedział że oczywiście no przecież kobiety pełniły tam jakieś funkcje łączniczek czy sanitariuszek.

00:08:50: Moja mina boją twarz z napisami więc oczywiście powiedziała wszystko.

00:08:53: wówczas.

00:08:54: to nie są jakieś tam role.

00:08:55: są bardzo ważne role równorzędne.

00:08:57: bez nich one są o życiu nie?

00:08:59: One są do tego żebyśmy przetrwali przyżyli są odrosce.

00:09:03: o społeczności również już zostawiam.

00:09:06: ale faktycznie no i takie role.

00:09:08: ale też zaczynają zaciągać do wojska i robiły to wcześniej w czasie powstania narodowo-wyzwoleńczych na ziemiach polskich, ale przecież w czasie I Wojny Światowej mamy takie oddziały żeńskie, powoli one powstają.

00:09:20: To są jakieś grupy wspierające typu legia ochotnicza kobiet, ale kiedy tych mężczyzn jest jeszcze mniej, z czasem zaczynamy coraz bardziej to legalizować.

00:09:31: i znów jeżeli już raz otworzyliśmy tę furtkę to trudno ją zamknąć więc na wielu polach wojnych konflikty zbrojne paradoksalnie przyspieszają festię tej emancypacji.

00:09:40: No a jeśli chodzi o to zaciąganie się właśnie w tym męskim przebraniu, no to tych przykładów naprawdę z mnóstwo bo tutaj reżyser mówił o tym że znalazł trzysta takich przykładów.

00:09:49: ale z polskiej historii znacie na pewno Emilia Plater wiadomo.

00:09:53: Ale Emilia plater miała też dużo koleżanek Marię Pruszyńska na przykład która robia dokładnie to samo i wiemy, że przy okazji każdego kolejnego zrywu takiej postaci się pojawiają pierwsza kobieta na ziemiach polskich oznaczone wirtuty militarii Maria Rzuwer też męским stroju się że zaciągnęła do wojska i udawała brata swojego męża, co za którym poszła na tę wojnę.

00:10:13: I do dzisiaj nie ma takiej sprawiedliwości bo na grupku ona pisana, że była marketanką czyli jakby sprzedawała wiecie żywności i ubrania a nie po prostu walczyła z bronią w ręku i została to odznaczona.

00:10:25: bardzo tu było zresztą trudne żeby to od znaczeniu dostało ale w końcu się gdzieś tam udało.

00:10:29: Także to są na pewno ciekawe historie i warto o nich mówić.

00:10:32: To mi się też podoba, że to jest po prostu o wolności ale też o tej reprezentacji.

00:10:36: I myślę sobie, że jak zaczynamy zauważyć, że w przyszłości ludzie po prostu byli bardzo różni i mieli bardzo różne historie.

00:10:42: Byli bardzo różnych rodni i reprecentowali różne opcje... I tak dalej, no to dobrze.

00:10:48: Bo to możemy się w tym fajnie przejrzeć dzisiaj.

00:10:50: powiedzieć sobie, że nie jest jakiś wymysł współczesny tylko po prostu ludzie zawsze tacy byli.

00:10:54: Wracając

00:10:55: do filmu powoli, chciałam też was obie zapytać o to co Was najbardziej porusza właśnie w tym, że oglądamy ten film w XXI roku.

00:11:05: a jednak jak sama powiedziałaś Kasił bardzo jaskrawy są dla nas te... te komentarze, te takie akcenty które stawia reżyser opowiadając tę historię róży i z mojej perspektywy w moim odbiorze tego filmu drugi raz no to chyba drugi раз on zostawił we mnie takie poczucie takiego bardzo dużego ciężaru.

00:11:28: Takiego stanu poddenerwowania czuję że nawet tak fizycznie w ciele coś się po prostu we mnie dzieje, takiego związanego z przetwarzaniem takich samych fragmentów, tych skąpek dialogów czy monologów które są w tym filmie.

00:11:47: i z jednej strony bardzo mocno we mnie siedzi ten tekst że wybrałam po prostu postanowiłam założyć te spodnie.

00:11:55: sama sobie na to pozwoliłam.

00:11:56: I przecież to jest tylko kawałek materiału tak sobie myślę mając teraz otoczeniu przyjaciółki które zaczynają swoje wyzwania związane z byciem mamami.

00:12:06: No to ten jednak binarny podział na to, co męskie, co żeńskie.

00:12:10: no wciąż trzyma się bardzo dobrze.

00:12:12: i to co różowe, to dziewczyński.

00:12:14: To co niebieskie, to chłopiece.

00:12:16: I wiadomo, że no chłopotiec nie mógłby założyć tuniki po dziewczęce, kiedy wymieniają tymi ubraniami, bo przecież od razu wydarzyłabym się największa krzywda.

00:12:27: I mam też takie poczucie, że ten film tak bardzo jaskrawo pokazuje, że taki binarný podział... jest współcześnie, mam nadzieję że będzie to bardziej oczywiste ale z tego miejsca w którym ja siedzę i w którym odbieram ten film to dla mnie też już taka pieśń przeszłości że po prostu mi się wydaje to absurdo co oglądamy z takiej dużej perspektywy tej Soczewski do tego miejska gdzie tutaj siedzimy.

00:12:56: no to wydaje mi się totalnie absurdalne i totalnie wydaje mi sie to niesamowite.

00:13:03: wybór związany z własną tożsamością i chęcią życia na własnych zasadach może być przyczynkiem do takiego konfliktu, i do takiego zdziwienia, żeby myśleć że możemy narzucać komuś naszą nasze zdanie.

00:13:19: Że możemy narzucać tą narrację i to nawet wiecie.

00:13:22: chodzi o to, że my powiemy, że jest to z perspektywy feministycznej.

00:13:25: no bo feministki zaczęły nazywać te problemy, zaczęło o to walczyć.

00:13:30: Ale nieważne czy ktoś uważa że feminizmi z ideologią czy nie?

00:13:35: No to są też takie... Nie chciałabym tutaj używać i wybierać z feministycznej refleksji tego, ale to już jest takie humanistyczne.

00:13:45: Więc nie wiem jakie wy macie refleksje takie związane z samą postacią róży, z tym co ona nam tutaj przekazała współczesnie.

00:13:54: Kiwa

00:13:54: głowa na tych humanistyczne bo to już nie musi być.

00:13:56: właśnie dlatego jest ciekawa i fascynująca.

00:13:59: Ja widziałam ten film pierwszy raz.

00:14:00: także jestem też bardzo poruszona Ale od razu miałam w głowie mi tak chuczało, że to jest po prostu o wolności.

00:14:07: Że ta historia się może przytrafić wielu różnym ludziom również dzisiaj i to nie musi być historia tylko o kobietach choć ona oczywiście wykorzystuje kawałek prawdziwej historii trudnej i która wymaga oddania tym kobietom sprawiedliwości.

00:14:20: bo to, że tutaj się kończy może zrobię dygresję ale wrócę to, że tutaj się film kończy karą śmierci.

00:14:26: To nie jest wymysł reżysera tak?

00:14:28: To znaczy zaanoszenie męskiego stroju.

00:14:31: przez wiele wieków kobietom groziła kara śmierć.

00:14:34: i tu też dziewczą przed sansem mówiłam, że, no piszę akurat skończyłam w zasadzie pisać książkę której rozdział jeden jest poświęcony kobietą w mękkim stroju ale właśnie na ziemiach polskich.

00:14:44: Ale szukałam też przykładów ze świata I na początku XVII wieku czyli wtedy kiedy rozgrywa się akcja tego filmu.

00:14:54: Są przykłady na przykład we Francji dwóch kobiet, które zanuszenie męskiego stroju zostały skazane na śmierć poprzez spalenie na stosie jako czarownice tak?

00:15:03: Czyli zarzut był czarostwo ale tak naprawdę ich przewinom było to że nosiły męski strój.

00:15:09: Przez długi czas to pokutowało, tak?

00:15:12: Te historie też na ziemiach niemieckich pojawiają się te wyroki czy przez ścięcie, czy przez utopienie są po prostu kary śmierci więc jest to naprawdę piersko niebezpieczne choć motywacje są bardzo różne.

00:15:21: Oczywiście dzisiaj mamy no inne czasy jak Kasia mówiła.

00:15:25: ja się też z tym zgadzam.

00:15:26: oczywiście że jest progres ale ludzie są tak jak mówiliśmy różni.

00:15:30: I to nie jest tak, że każdy ma dzisiaj znów równe szanse.

00:15:33: Że my z równą otwartością przyjmujemy każdą osobę o każdego rodzaju tużsamości

00:15:38: itd.,

00:15:39: więc problem jest uniwersalny jak najbardziej.

00:15:41: Więc tak to dla mnie bardzo głęboko takie właśnie humanistyczne ale dla mnie też feminizm jest humanistyszna jakby z gruntu powinien taki być.

00:15:48: Więc on jest w ogóle o wrażliwości na drugiego człowieka i o co to znaczy być sobą?

00:15:52: Jaka jest cena bycia sobą też dzisiaj?

00:15:56: Bo mówiłaś o tym, że właśnie ten podział przedszkolny prędzej dzisiaj się zgodzimy.

00:16:02: na to, jak dziewczynki będą chodziły w spodniach chłopaków niż odwrotnie.

00:16:07: I to też jest wielkie wyzwanie i problemy.

00:16:08: Mamy długą dyskusję jeśli chodzi o feminizm i dyskutujemy o tym, jak wychowywać dziewczynki.

00:16:15: Wzmacniajmy dziewczęci i super sama to bardzo robię ale jestem mamą chłopotca i trochę się boję, bo nie ma takiej długiej dyskusji o tym jak to robić mądrze z chłobcami np.

00:16:23: Jak oni mogą być sobą tak prawdziwie sobą.

00:16:27: Z mój syn ostatnio opowiedział, że miał piękny sens, z koleżanką, z przedszkola, z celinem.

00:16:33: Ale może weźmie też ślub ze swoim przyjacielem ale dowiedział się że musi to zrobić w innym kraju.

00:16:38: Taka fajne rozmowy dzieciaków po prostu było jakieś takie domowe.

00:16:41: nie wiem skąd się ten temat wziął ale uśmiechnęłam się i powiedziała skąd pierwsza rzecz?

00:16:45: a wypojać do innego kraju bo wiem że w Polsce nie można.

00:16:47: no i wiecie ma sześć lat.

00:16:48: to są ciekawe dyskusje ważne i też straszna że nadal tak jest.

00:16:53: dziękujemy bardzo.

00:16:54: ja

00:16:54: chętnie też odpowiem Aga na twoje pytanie bo pytałaś co najmocniej jakby nas poruszyło.

00:17:01: W ogóle miałam też tak samo jak ty, aż po prostu na poziomie ciała czułam to napięcie.

00:17:06: i tu myślę że jest niesamowita rzecz którą robi ten film bo on właściwie toczy się ta akcja.

00:17:11: tak wiecie tak powoli nie?

00:17:13: Jak ta woda w tym potoku.

00:17:15: Jest narrator chłopach

00:17:17: zgodnie z porami roku.

00:17:18: Dokładnie więc powoli się rozwija ta akcję a jest narrator taki trochę bajkowy Jakby nam była jakaś basiń opowiadana, jest ta muzyka taka wprowadzająca o meryczne nastroje.

00:17:32: Czernibiel żeby trochę minimalizować nam tutaj bodźce.

00:17:36: Mówiłaś o minimalistycznych dialogach.

00:17:39: Bardzo jakby minimalnie nie?

00:17:41: I spokojnie.

00:17:43: a jednak ja przez prawie cały sens po prostu siedziałam, wiecie czy cały czas sobie przebinałam rozłoźnię ramiona.

00:17:50: bo będziesz po cenu spięta cała, nie?

00:17:52: I jakby czuć to napięcie ono się nawudowuje.

00:17:54: Czuć, że jakby tu się nie skończy dobrze Co najmocniej we mnie siedzi... Myślę, że jest kilka tam takich mocnych scen.

00:18:00: One są zaznaczone w tym filmie, nie Bo jest mocna scena samego tego procesu W którym jest mowa o tym właściwie za co ona zostaje ukarana, nie Za to, że ośmieliła się.

00:18:14: Chodzi o spodnie, ale nie chodzi o spódnie.

00:18:16: Chodzi to co ma między nogami, co każą jej pokazać tam i tu też jest mocna scena jak ona się temu przeciwstawia?

00:18:22: Ale nie chodzi tak naprawdę o to co mam między nogami tylko chodzi o to, co ona poważuła się zrobić sięgając po przywileje które nie należą do kobiet.

00:18:32: I ona właśnie przebierając się za mężczyznę sięgnęła po to wszystko czego nie wolno robić kobietom w tamtych czasach częściowo... jak powiedziałyśmy też w dzisiejszych.

00:18:42: Nie można mieć własności, nie można być panem, bo nie można podejmować tak naprawdę decyzji o samej sobie.

00:18:50: Jest kilka takich mocnych scen.

00:18:52: jest ta scena, w której Róża mówi do Susany że teraz poczułaś się panią ale za chwilę jak ja odejdę to znów nie będziesz mogła sama... osobie decydować.

00:19:04: I w ogóle uważam też, że ta Susana jest niesamowita i postać, że jakby róża jest oczywiście niezwykła.

00:19:09: ale już ta Susanna jest też w tym filmie wspaniała.

00:19:13: i tu jak ona zyskuje tą pewność siebie też jakby przez to, że okej spełniłam ten obowiązek kobiety nie?

00:19:20: Poczęłam!

00:19:24: Ja

00:19:24: myślę, że też miała dużą ulkę, że się nie wyda jak to się stało wszystko.

00:19:29: Przepraszam, że tak weszłam słowo ale ten moment jej przemiany dla mnie też był.

00:19:33: Też tak poczułam to, że Boże zupełnie inna postać jest na ekranie teraz od tego momentu.

00:19:39: Nie śmiało.

00:19:40: Rozwiń proszę!

00:19:42: Nie, nie.

00:19:42: Dokładnie to chciałam powiedzieć.

00:19:43: Znaczy że faktycznie ten moment w którym ty czujesz, że nad czymś panujesz i może ona poczuła, że ono panuje wreszcie nad tym swoim życiem, że wszystko się tak udało.

00:19:51: Uw, jakby wszystko będzie tak jak ma być I to jej takie wesołe podśpiewywanie tak sobie myślałam?

00:19:57: Tak.

00:19:57: Ona po prostu jej życie teraz się zaczyna Też te późniejsze jej decyzje.

00:20:04: Pomyślałam sobie też, że historycznie to jest też ciekawe, że jak kobieta w tych dawniejszych czasach mogła zyskać to o czym powiedziałaś czyli na przykład prawo do majątku czy do prowadzenia jakiegoś interesu to po śmierci męża są takie przykłady nie wiem.

00:20:18: w Polsce nawet rzemieślniczek dosyć często tylko nie ma.

00:20:22: to słabo.

00:20:23: to w źródłach widoczne bo prowadziły latami te babyt zakłady ale nie mogą figurować jako formalne właścicielki.

00:20:30: Ale to był też moment wyzwolania i emancypacji dla kobiety.

00:20:34: I ja poczułam tam jej emancypasję wówczas.

00:20:36: Tak, no i muszę tu powiedzieć też że aż się odwróciłam do siebie w tym momencie i powiedziałam oczywiście jak te słowa padły w filmie czyli to że wyrok na róży dopiero może się może zostać wykonany kiedy urodzi dziecko bo ochrona życia niepoczętego, to jest ważniejsze.

00:20:57: Ważniejsze jest to życie niż życie kobiety, która zrobiła też tak wiele dobrego dla tej wspólnoty.

00:21:04: i to wszystko poszło w nie pamięć bo naruszyła status quo.

00:21:08: Ja mam też taką refleksję.

00:21:10: ten film pokazuje bardzo dogłębnie że ta dyskusja związana z tym jak definiujemy płeć już przynajmniej powinna być na trochę innym poziomie nawet jeżeli ona jeszcze nie jest, bo ja nie wiem czy wy też miałyście takie wrażenie że te wszystkie takie atrybuty związane z płcią i też jakby z tym co róża musiała mieć w swoim jakby wyposażeniu żeby czasami udowodnić tą swoją męskość no to wszystko się wydawało takie żałosne w takim kontekście.

00:21:40: To jakby to wszystko, żeby udowolić, że jeźdźcie tym mężczyzną i że masz tą właśnie tę wolność.

00:21:48: Możesz decydować i o sobie, o innych również możesz być po prostu prawo do tej wolności, której nie mają właśnie kobiety.

00:21:57: I kiedy wypowiedziałeś Cię o Suzanie i o tej takiej ulce, która się w nią wdarła no to ja to czytałam tak zwłaszcza pod tym drugim seansie, Jakby to jest ulga, że to się nie wyda i że ona prawdopodobnie nie spotka jej przemoc ze strony wspólnoty czy mężczyzny bo ona jeszcze wtedy nie zna swojego męża Róży.

00:22:17: I nie wie jakby jak on by się zachował gdyby dowiedział No nie doszło do skonsumowania małżeństwa, a o jej zaczyna rosnąć brzuch.

00:22:24: Tak więc ja myślę że to jest jednak ulga związana z tym, że nie spotka jej przemoc bo tylko możemy się domyślać jakby po jej strachu i takiej tej przemianie która zachodzi na ekranie jaki jest bardzo duży w niej lęk związany z tym ,że no formalnie została zapytana czy zgadza się na tą transakcję ale ta transakcja zaczęła się na jej oczach zupełnie obok I to co ma i czym jest było sprowadziło się do zawartości szafy, którą zaprezentowano jej przyszłemu mężowi.

00:22:54: Więc wydaje mi się że ten wątek jest bardzo ciekawy, że to nie jest kolejny film o tym ,że no kobiety miały gorzej bo jakby nie chcę tego absolutnie bagatelizować ale dla mnie jakby to przenosi taki moim odczucia ma za zadanie przenieść tą dyskusję o tym czym w ogóle jest płeć kiedy i w ogóle sprowadzają w ogóle te dyskusje.

00:23:14: związane jest z tym, że trzeba pokazać co się ma między nogami.

00:23:18: No to Te sytuacje oglądane z przeszłości, które mówimy sobie że to jest pieśń przeszłości.

00:23:24: Że to jest absurdalne co się wydawało ale tak naprawdę kiedy my rozmawiamy współcześnie o płci, o tym co przynależy do tego co męski i co żeńskie i że nawet kiedy rozpoczynamy dyskusję naukową to wiadomo, że dwie pułcie to jest w ogóle jakiś nąst żeby w ogóle powiedzieć.

00:23:44: na tym do tego zawęża się nauka bo wiemy odskonale już teraz że tak nie jest.

00:23:48: no ale to jakby taka powiedzmy powszechna wiedza albo nie chcemy, żeby ona się do naszej głowy gdzieś tam dostała.

00:23:54: i no chciałam zapytać co Wy sądzicie o tym czy to jest rzeczywiście taka.

00:23:57: Czy ten film jest o tym też dla Was?

00:23:58: Myślę że na pewno tak mi się bardzo podoba ten kontrast.

00:24:03: kiedy spełnisz absolutnie wszystkie wchodzisz w rolę społeczną Wszystko realizujesz, co jest stereotypowo jej przypisane.

00:24:10: Jesteś pożyteczną częścią społeczności ale ostatecznie i tak właśnie ważniejsze okazuje się to już to symboliczne co tam jest między tymi nogami albo czego nie ma.

00:24:20: To jest dla mnie taka bardzo trudna refleksja bo dzisiaj coraz częściej mamy te dyskusje o tym że możemy w te role społeczne wchodzić różne.

00:24:28: ale czy na pewno Czy na pewno jest taka otwartość?

00:24:31: Bo też mam wrażenie, że my się bardzo obracamy.

00:24:33: Ale robimy się często ze sobą gadamy i też jeśli przychodzi tu kinamuza to zakładam, że podobnie myślimy.

00:24:41: więc ta dyskusja jest taka, że się poklepiam po plecach tutaj i stwierdzimy, że przecież już jesteśmy o niebo mile świetlne dalej ale myślę, że jeżeli dzisiaj trwa wojna o to, że uczniowie i uczennice raz w tygodniu nie będą mieli kotleta I to jest po prostu zamach na człowieka w ogóle, na Polskość, na człowiek.

00:24:59: A to gdzie te kategorie o których ty mówisz?

00:25:01: Więc myślę że tym bardziej właśnie odczuwam ten film jako bardzo bardzo aktualny.

00:25:05: a tak dyskusje o tej kwestii binarności świata czy o tym jak jakie z tyle życia możemy wjeźć.

00:25:13: no to wraca co chwilę ta rozmowa i ja uważam, że oczywiście jesteśmy dalej.

00:25:18: ale jesteśmy też w Poznaniu w dużym mieście.

00:25:20: Uśmiecham się bo chodzi mi o to, że wydaje mi się, że naprawdę dużo nas nie różni nas jako społeczeństwo dzisiaj.

00:25:25: Jak sobie myślę, wiecie o tym co się dzieje?

00:25:27: Nie wiem w Afganistanie na przykład, że dziewczynki znowu nie mogą chodzić do szkoły albo mają więcej praw.

00:25:32: Takiego tiktoka.

00:25:33: ja wiedziałam, że wywiórki mają generalnie więcej prawa mogą być w parku tak?

00:25:36: A kobiet już tej chwili nie mogą wejść do parku żeby przypadkiem nie spotkać tam mężczyzny.

00:25:40: i mam taki sprzeciw w ogóle.

00:25:41: a propos postrzegania wiecie świata tylko przez pryzmat właśnie taki euro pocentryczny moc.

00:25:46: no chociaż się sama wchodzę to oczywiście bo to jest bardzo trudne.

00:25:49: ale no właśnie więcej krajów dziś ile jest kraju które dopóxim mążaństwa dzieci w to myślę oczywiście dziewczynek, które są malutkie i nadal potrzebujemy prawa, które to reguluje.

00:26:00: Nadal to prawo się cofa.

00:26:01: To w ogóle gdzie jesteśmy?

00:26:03: Takie tam moje refleksje.

00:26:04: No i myślę też że jedną taką ważną kategorium o której tutaj mówimy to jest listie płeć.

00:26:10: drugą jest ważną wolność ale trzecia to który tutaj ciągle wraca też w tym filmie jak referent jest to oszustwo.

00:26:17: że ona jest oszustką, że ona oszukała.

00:26:20: Że ona właśnie słamała tę zasadę i ja nie mogę po prostu przestać myśleć o tym, że co jest prawdziwym oszustwem?

00:26:26: Że to my zostaliśmy i zostałyśmy oszukane.

00:26:30: Że ten świat takich sztywnych norm, ten binarny podział, to jest dokładstwo.

00:26:36: Jest ich oczywiście więcej ale... I też w tym filmie pokazuje czy chcemy zadać Państwu pytanie oddać mikrofon.

00:26:44: Chcemy zapytać Państwa, co Was zostało najbardziej po tym filmie?

00:26:48: Jaką refleksję chcielibyście się podzielić?

00:26:51: Możecie też oczywiście zadać na pytanie ale chętnie usłyszymy jak odebraliście, odebrałyście ten film.

00:26:57: czy mamy jakieś głosy w sali.

00:26:58: Dzięki.

00:26:59: Jak mówiłaś Kasia o tym napięciu podczas oglądania to ja myślę że też czułam przez cały czas i zarówno jakby myślę, że... To jest to czego Czego my mamy doświadczyć, jak mogła czuć się bohaterka żyjąc w ogromnym pięciu.

00:27:16: Myślę że to jest zrobione mistrzowsko robiąc taką

00:27:21: jakby taki.

00:27:22: wracając do tego punktu związanego ze współczesnością.

00:27:25: To myślę, że dla mnie też to napięcie wiąże się z tym, że raz dane prawa nie są dany na zawsze i patrząc np.

00:27:31: na paklarz w Stanach dotyczący praszkosłuk transpucioowych

00:27:35: itd.,

00:27:36: to myślę sobie, że to napińcie ciągle jest.

00:27:39: I nawet jeżeli dzisiaj obracamy się w banieczce i wydaje się, że wszyscy siebie nawzajem rozumiemy to mechanizmy działania wspólnot potrafią być nagle gwałtownie stać się bardzo wykluczające.

00:27:50: Więc myślę o tym, że no ten film też tak przypomina żeby o tym pamiętać.

00:27:56: jak może być miło i dobrze a równocześnie w obliczu jednego popołudnia wszystko potrafi się zmienić z powodu jakiegoś... drobnego odprysku.

00:28:05: i ta sytuacja z tą pszcząą była dla mnie naprawdę bardzo mocno poruszająca.

00:28:09: Dziękiem,

00:28:10: ja mam takie... Cały czas się zastanawiam czy to na pewno jest ta wolność nie?

00:28:12: Jak ty musisz cały czas?

00:28:13: oczywiście super jest wykroić dla siebie w trudnych czasach kawałek swojej wolności ale kiedy musisz cały czas o nią drżeć i się zastaniać kiedy Cię ją ktoś zabierze to to musi być piekło.

00:28:23: Tak tam też jest taka wspaniała scena kiedy między różom a Susaną dochodzi do tego momentu szczerości I kiedy podkreślona jest przez narratorkę ta warstwa związana z tą ulką, którą poczuła Różarze.

00:28:36: Jak już zaczęłam mówić to już nie mogła przestać i że też ten jej głos nabierał coraz większej pewności bo tutaj nie chodzi tylko nawet o jakby tą możliwość wypowiedzenia ale też takiego bycia autentyczną przez przez ten moment spojrzenia drugiemu człowiekowi w twarz i po prostu też pokazania siebie.

00:29:00: To jest moja historia, to jestem ja ale też z drugiej strony jakby znowu jest ten kolejny punkt stresowy związany z tym co ona teraz z tym zrobi bo za każdym razem ktoś ma mnie trochę wręku ktoś mamy trochę wszachu i nic dziwnego że nasza bohaterka jakby wypatruje taką możliwość w takim delikatnym zaszantażowaniu susany i takiej zasugerowaniu jej, że ty też możesz mieć korzyści związane z tym układem.

00:29:32: Ty też jakby poczułaś się taka sprawcza w tej sytuacji, w której mnie zabrakło jako tej figury mężczyzny tego pana gospodarza.

00:29:41: No i one obie zaczynają dostrzegać te plusy tej sytuacje ale one też odnajdują się z tego co widzimy na ekranie że one zaczynają jakby tworzyć tą wydawać by się mogło się lankę trochę na własnych zasadach, że się trochę wymieniają tymi rolami zaczynają normalnie funkcjonować.

00:30:04: To jest też niesamowite, że

00:30:07: to może być po

00:30:07: prostu takie proste, a oprócz takich jeszcze scen, które w nie wbiły fotel i które uważam są... Jest to niesamownie, że ona jest w tym filmie.

00:30:19: Kiedy rodzi się dziecko, kiedy róża w stroju niedźwiedzia zabiera tego dziecko i mówi no, ten narratorka mówi nam, że róża bardzo przeżywa tą rolę ojtowską ale ona ją przeżywia w różnych wymiarach dając tam taki trochę jak tak czytam taką trochę tutaj podpowiedź.

00:30:40: te role rodzicielskie możemy przeżywać na bardzo różnych zasadach i one nie są tylko takie Tak powinien zachować się mężczyzna, tak powinna się zachowywać matka.

00:30:51: To nie jest tylko o tej wymianie kompetencji ale to też właśnie o tym że męzczyzna może być w ciąży i to jest niesamowite.

00:31:00: jak mamy takie obrazki w social mediach czy w głównym nurcie różnych takich kampanii Calvina Klein a czy innych kiedy widzimy męszczyzn z brzuchem Dla mnie ten taki sugestywny, nie do końca pokazany obraz taki bardzo intymny.

00:31:16: Kiedy mamy tą scenę próby odnalezienia się samej ze sobą w tej sytuacji kim ja właściwie jestem i nie mamy tej odpowiedzi to jest dla mnie piękne.

00:31:25: To o czym mówiłaś Kasiu że najważniejsza jest ochrona tego życia nienarodzonego ale też bardzo często potem już nie wiemy co się dzieje.

00:31:31: Jestem narodzonym dzieckiem które zostaje bez matki.

00:31:34: Które rodzi matka która została stracona ponieważ dopuściła się tak wielkiego oszustwa.

00:31:42: Co się dzieje z tym dzieckiem?

00:31:43: Czy on nadal jest tak chronionym, wspaniałym życiem?

00:31:45: No zapewne nie!

00:31:46: Ja jeszcze

00:31:46: mam jedną, wiecie.

00:31:47: Jeden wątek mi przeszedł do głowy, który myślę że warto poruszyć.

00:31:51: To co było też dla mnie ciekawe to tutaj widzimy, że róża chciała po prostu... Chciała wolności Nie chciała być mężczyzną bo myślę o tych motywacjach historycznienia.

00:32:01: i co motywowało kobiety do tego żeby ten męski strój przywdziać?

00:32:08: I tutaj nie ma.

00:32:08: ani że chcę przeżyć jakąś super przygodę, ani... No prawdopodobnie jest jedyne to, że chciałabym robić coś czego nie mogę robić tylko i wyłącznie dlatego, że jestem kobieta.

00:32:19: To jest ta motywacja.

00:32:20: ale historyczne te motywacje też były bardzo różne.

00:32:23: Oczywiście trudno je dzisiaj badać, bo są zupełnie wiadomo.

00:32:27: jest ta pułapka tego prezentyzmu.

00:32:29: Czyli takiego przekładania tego co już wiemy o świecie i kategorii naszych, naszych pojęć, w którym się posługujemy na przeszłość.

00:32:35: ale faktycznie część np.

00:32:39: z kobiet chciało się zostać na studia więc ubiorała się w męskiej strój.

00:32:43: to pewnie wiecie o Zofii Stryjeńskiej czy o takiej słynnej tej półlegendarnej na wojce.

00:32:49: Czyli po prostu nie mogły studiować, zakazywano im tego więc udawały mężczyzna.

00:32:52: Chciała na przykład właśnie Joanna Rzubert dołączyć do męża ale też chciała walczyć za Polską, była wielką patriotką.

00:32:58: jak całe pokolenie tych kobiet tak wychowany na tym też micie Joanny Darko.

00:33:03: one miały dosłownie w domu wiecie takie plakaty z ulubionych

00:33:07: kapel.

00:33:07: to

00:33:08: podobizna Joanny Dark i to cię kształtuje.

00:33:10: Więc się przebierają np.

00:33:12: dlatego że że chcą jak ich idolka późne wojny.

00:33:16: To mogą być oczywiście kwestie transpłciowości.

00:33:20: To jest bardzo trudne dzisiaj do zbadania, ale tym przykładem też rozmawiałyśmy sobie przed Sansem Maria Komornicka i potem Piotr Włast.

00:33:29: Jak to dzisiaj ocenić pewnie trudno, no ale niedaleko bo tutaj w hotelu Bazar się odbyło takie ważne wydarzenie kiedy właśnie Maria Komurnicka spaliła swoje suknie przywodziła męski strój i od teraz była po prostu Piotrem.

00:33:42: i to jest też takie ciekawe pytanie.

00:33:45: wiecie jak dzisiaj opadać tę historię?

00:33:47: Bo weszła na Wikipedia.

00:33:49: jest ciekawości, jako kto?

00:33:51: W jaki sposób?

00:33:51: czy z takim poszanowaniem tej woli osoby.

00:33:54: Czy czy nie?

00:33:55: no i to właśnie też takie trudne wyzwanie jak ta historia opowiadać.

00:33:59: więc mogły być takie.

00:34:00: mogą być oczywiście kwestie homoseksualne ale one były bardzo różne i też nie ma takiego jednego wzorca że dziewczyny się przebierały bo To i to, bo jedna rzecz tylko też pełen wachlarz.

00:34:11: To też jest fascynujące, nie?

00:34:12: Jak różne motywacje prowadzą do tego?

00:34:14: mogą nas doprowadzić do wybrania takiej samej ścieżki.

00:34:17: Czy ktoś jeszcze ma ochotę, coś dodać?

00:34:18: Słuchajcie, jeszcze mamy chwilkę, raz będziemy musieli zwalniać i musiały...

00:34:21: Mam nadzieję, że jako mężczyzna się mogę wypowiedzieć, bo dziękuję jakby czuję, że biurzymy udział w kolejnej grze na takim poziomie językowym.

00:34:32: oczywiście i chciałbym przejść do odbioru filmowego.

00:34:37: i dla mnie kluczowym pojęciem tego filmu jest słowo, które się pojawia w bardzo ważnym momencie jego czyli słowo chciwość.

00:34:46: ale chciłość nie ta w sensie pejoratywnym tylko chciwo życia.

00:34:51: Chciwość przeżycia bez względu na to czy jestem mężczyzną czy kobietą?

00:34:57: I to o czym?

00:34:58: panie?

00:34:58: mówiłyście że Róża miała wiele rzeczy zaplanowanych.

00:35:03: to też wynikało z tej chciwości.

00:35:06: Z tego, że ona naprawdę chciała wygrać swoje życie i nie chciałaby grać w życiu jako kobieta czy jako mężczyzna.

00:35:13: Chciała by grać do życia jako człowiek.

00:35:16: I dla mnie właśnie ta chciwość jest najważniejsza w tym filmie.

00:35:21: Ciekawe jakby to wyglądało gdyby dystrybutor czasem robią takie dziwne manewory z tytułami.

00:35:29: Gdyby ten film się nazywał chciwość, jak ludzie podchodziliby a priori do odpowiedzi na pytanie iść czy nie iść na ten film.

00:35:37: Dziękujemy.

00:35:38: to bardzo ciekawy punkt widzenia i rzeczywiście myślę że ta chciłość właśnie jest kolejnym tutaj takim słowem kluczem za pomocą którego można czytać te historie bo rzeczywiście chcemy całego życia.

00:35:51: oczywiście ale to fajna refleksja o tym jak ten tytuł bo tytuły chyba jest specjalnie taki neutralne Trochę nie naprowadzę.

00:36:00: A ja właśnie nie wiem, bo teraz idę tropem pana myślenia i nie wiem czy nie miałby szerszego grona odbiorczego gdybym miał inny tytuł i nie byłby tylko jako historia o kobiecie.

00:36:13: Tylko

00:36:13: właśnie historię oszustki.

00:36:16: No ciekawe to jest dla mnie też...

00:36:19: Dla mnie to jest obejrzeniu seansu, ten tytuł wydaje mi się jeszcze bardziej zasadny.

00:36:24: My możemy uczestniczyć w tej tajemnicy róży, że ona wie, że my jej nie wydamy, nie powiemy do niej przez przypadek tym imieniem, który może ją obnażyć więc my od razu dostajemy takie zaproszenie do tego intymnego obrazu.

00:36:37: mamy tą oczywiście nardę torkę.

00:36:39: no właśnie my ją obserwujemy.

00:36:42: kim jest nasza bohaterka i właśnie tak jak pan mówi ta chciwość tego życia, żeby wziąć z tego wszystkiego trochę oszukując, trochę wcielając się w tą rolę to jednak ta ochota na życie jest jej zabierana.

00:37:01: niestety narzucone role płciowe.

00:37:03: Niestety od tego wątku nie uciekniemy w tej historii.

00:37:08: Myślę sobie, że a propos takich uniwersalistycznych opowieści i tego jaka jest ludzka natura no to tam też padają takie przecież chyba przez narratorkę wypowiedziane słowa.

00:37:21: No że apetyt rośnie w miarę jedzenia, że skoro róża poradziła sobie z tą ziemią która nie oddaje nic człowiekowi nabrała tego wiatrusku w skrzydło na to wiadomo, że musiała tutaj sięgnąć dalej.

00:37:33: I to mi się też wydaje z takim trochę przymrużeniem oka, że to jest taki apetyc, który mężczyźni mieli.

00:37:44: kiedy się tam opowiada, że mężyci są do ci zdobywcy.

00:37:48: I że oni po prostu jak już poczują ten wiatr żagle, to idą za tym dalej.

00:37:53: Idą za ciosem muszą tutaj jakby rozszerzać do swoje pole oddziaływania.

00:37:58: tak więc dla mnie ta gra cały czas z tym właśnie co męskie a płciowe jest a co żeńskie jest bardzo mocno tak widzowi niuansowana żebyśmy widzieli Trochę te absurdy, a trochę właśnie to że te konstrukcje są takie bardzo kruche i że trochę je sobie dostosowujemy kiedy nam wygodnie.

00:38:20: Tak

00:38:20: super, że o tym mówisz.

00:38:22: jeszcze chcę dopowiedzieć, że my tu cały czas performujemy i my to cały czas musimy właśnie pokazywać i udowadniać.

00:38:30: i żeby mężczyzna czy kobieta nawet powiedzmy w zgodzie ze swoją... przypisaną płcią musi też coś udowadniać jakoś swoją, swoją rolę, swoją kobietę i swoją męskość w toku swojego życia.

00:38:43: Ale róża musi też cały czas to performować.

00:38:46: i ona performuje.

00:38:48: wiecie chodem, mową te wszystkie takie pochukiwania.

00:38:52: niesamowita też ta scena kiedy po prostu wydziera się na tych wieśniaków tam i po prostu którzy przyszli z tego z tej wsi obok i rządają od niej właśnie udowodnienia.

00:39:03: I ona po prostu krzykiem się posługuje, żeby zamknąć im usta.

00:39:08: ale też odwołuję się do autorytetów, urzędu pieniędzy, którymi trzeba zapłacić za jakąś oficjalną rzecz i do księdza, który jest ambony musi coś powiedzieć.

00:39:22: więc to jest trochę cały czas o performowaniu, odwoływaniu się do jakiejś ustalonych instancji.

00:39:29: Ale jeszcze do tytułu wracając, wiecie ten

00:39:32: róża

00:39:33: pod inną nazwą przecież pachniała być tekstana.

00:39:36: Mamy jeszcze czas na rozmowę z państwem.

00:39:38: Tak

00:39:38: sobie myślę że róża właściwie została ukarana za to że wciacha dobrego życia.

00:39:44: w swoim rozumieniu ona nie komuniczego złego nie robiła, nie zrobiła.

00:39:50: i myślę o tym co dzieje się dzisiaj w XXI wieku, w XXIII roku w dużym mieście, w Poznaniu.

00:40:00: Jakie toczą się dyskusje?

00:40:01: W Europie?

00:40:02: czy ci ludzie, którzy chcą dla siebie dobrego życia, czy oni kogoś krzywdzą tym, że chcą się cieszyć swoją miłością?

00:40:10: Jesteśmy w centrum XVII wieku i historia się powtarza.

00:40:15: Dziękuję Bardzo dziękujemy

00:40:17: Tak?

00:40:18: Ja myślę, że to jest dobra też błęda.

00:40:21: Dobrze, to chyba... Podziękujemy Państwu za dzisiejsze spotkanie.

00:40:25: Jestem pewna, że ten film jeszcze będzie Was pracował bo obejrzałyśmy go jakiś czas temu z Agnieszką i siedział w nas długo.

00:40:33: Obejrzęłyśmy Go dzisiaj drugi raz i pewnie znowu będzie nam jeszcze się przypominało.

00:40:37: Dziękujemy za rozmowę i do zobaczenia, do usłyszenia!

00:40:45: Nikt nas nie pytał, ale

00:40:47: i tak się wypowiemy.

00:40:48: Feministyczny podcast o kulturze społeczeństwie i wszystkim co nas zainteresuje.

00:40:53: Zapraszają Kasia Robek

00:40:54: i Agnieszka

00:41:01: Szczepanek!